Lilian

Corona in een heldenstad

Moermansk lijkt soms ver van de bewoonde wereld te liggen, immuun voor corona is de heldenstad zeker niet. Integendeel. En de aanpak van deze pandemie door de autoriteiten is op zijn minst opmerkelijk te noemen.

De besmettingen in Moermansk lopen in een hoog tempo op
Bron: www.themoscowtimes.com/2020/07/28/northern-russian-region-counts-more-covid-19-cases-than-neighboring-norway-or-finland-a71003

Op het moment van schrijven is de wereld al ruim een jaar in de ban van het coronavirus. Ook Moermansk, hoewel het virus daar iets later, in april 2020 opdook. Door de geïsoleerde ligging, helemaal in het noorden van Rusland, is Moermansk in het verleden behoorlijk gespaard gebleven van epidemieën. Maar met de toenemende mobiliteit van de mens ontspringt ook Moermansk niet aan deze dodelijke dans. Toch lijken de regionale autoriteiten rotsvast overtuigd te zijn van het tegendeel, vertrouwen ze blindelings op hun ligging in de uithoek van Rusland en ondernemen ze lange tijd niets om hun eigen bevolking zo goed mogelijk te beschermen.

April 2020

In Moermansk staan meerdere ziekenhuizen. Een van hen is een regionaal multidisciplinair medisch centrum, dat in de volksmond het ‘stadsziekenhuis’ wordt genoemd en waar in de regel de meeste spoedeisende hulp wordt geboden. Vanaf het begin van de uitbraak kwamen in de praktijk hier de meeste coronapatiënten terecht, maar het is officieel nooit erkend als coronaziekenhuis. Er ontstond dan ook al snel een nijpend tekort aan materiaal en materieel om de positief geteste mensen te isoleren van de negatief of nog niet geteste mensen. De overheid stelde echter geen protocollen op om besmetting binnen de ziekenhuizen tegen te gaan. In plaats van lessen te trekken uit naburige regio’s (zoals we in maart in Noord-Nederland wel deden, waardoor de eerste golf bij ons in het noorden minder hoog was dan in de rest van het land), lieten de autoriteiten het gewoon gebeuren.

Al snel trokken de medewerkers van het stadsziekenhuis aan de bel bij de regionale Doema. Een van hen vertelt: ‘Sinds april is er corona in Moermansk. Elke dag verdrievoudigt het aantal besmettingen. De instroom van coronapatiënten op de reguliere afdelingen is nu te groot; bovendien is er op sommige afdelingen maar één triagekamer. Als je in het ziekenhuis rondloopt, ben je minimaal met zes of zeven mensen in contact geweest zonder te weten of iemand geïnfecteerd is of niet. De wachtkamers zijn zo vol, dat alle patiënten noodgedwongen door elkaar zitten tot er ergens plek is.’

Het enige wat de regionale minister van gezondheidszorg, Inga Aniskova, daarop wist te zeggen, was: ‘We moeten strenge triage toepassen om andere patiënten te beschermen.’ In plaats van een ziekenhuis of desnoods afdelingen te isoleren voor de behandeling van coronapatiënten, maakten de autoriteiten slechts ‘coronabedden’ vrij – terwijl op dat moment al bekend was dat er op een bouwplaats in het naburige dorpje Belokamenka een grote uitbraak was geweest: meer dan 2200 coronabesmettingen, op dat moment de grootste uitbraak in heel Rusland. In het dorpje waren onvoldoende medische voorzieningen en dus werden deze patiënten verdeeld over grotere ziekenhuizen in de regio, waaronder Moermansk. Het zal niemand verbazen wat er toen gebeurde: het aantal besmettingen schoot omhoog.

Mei 2020

Begin mei was er plotseling grote bedrijvigheid in Moermasji, een dorpje 15 km ten zuiden van Moermansk. De autoriteiten konden de grote piek in coronabesmettingen moeilijk nog ontkennen, zeker niet na Belokamenka. Dus kocht men een nog te bouwen ziekenhuis, op aandringen van Moskou.

Voor maar liefst 1 miljard roebel verscheen er in Moermasji een speciaal coronaziekenhuis, met in totaal 700 bedden waarvan 100 IC-bedden. Het ziekenhuis werd in een razendsnel tempo gebouwd en stond er binnen twee weken. Toen kwam de brandweer op inspectie.

En keurde de hele tent af. De tent, want dat was het eigenlijk. De autoriteiten hadden besloten het ziekenhuis te bouwen van vinyl en aluminium. Een uiterst brandbare combinatie en al helemaal niet geschikt voor een ziekenhuis.

De ‘Tent van 1 miljard’, zoals dit haastig opgebouwde en haastig ontmantelde coronaziekenhuis in Moermansk bekendstaat
Bron: gov-murman.ru via Barents Observer

Haastige verklaringen van gouverneur Andrei Tsjibis dat het een innovatief experiment was geweest, mochten niet baten. Het ziekenhuis stond maandenlang leeg en is in september stilletjes ontmanteld.

Intussen bleven de coronabesmettingen toenemen. Meerdere ziekenhuizen kwamen in grote problemen.

9 juni 2020

In juni ging heel Rusland gebukt onder beperkingen, opgelegd door het Kremlin. De nationale feestdag op 9 mei, de Dag van de Overwinning, was al een maand uitgesteld, maar toen de uitgestelde datum naderde, besloten veel steden in Rusland de viering dit jaar toch maar over te slaan.

Behalve Moermansk. Terwijl er dagelijks tientallen besmettingen bij kwamen, kondigde gouverneur Tsjibis versoepelingen aan, zodat de Dag van de Overwinning gevierd kon worden. Op dat moment telde de regio Moermansk bijna 4500 besmettingen.

Oktober 2020

In oktober bereikte Moermansk een tragische mijlpaal. De heldenstad telde na Moskou en Sint-Petersburg het hoogste aantal coronabesmettingen van heel Rusland.

Gelukkig had gouverneur Tsjibis de oplossing: ‘Het sterftecijfer houdt verband met het aantal mensen dat de diagnose corona hebben en in het ziekenhuis zijn opgenomen. Als we minder testen, overlijden er veel minder mensen aan corona.’

Zo zijn er talloze situaties te noemen waarbij de autoriteiten in Moermansk de problemen bagatelliseren, maar de cijfers een heel ander beeld laten zien. Sociale media staan bol van verhalen van mensen die doktersbewijzen laten zien waarop duidelijk corona of covid staat, er circuleren talloze foto’s van overvolle ziekenhuizen, onhygiënische toestanden in ziekenhuizen en ja, ook van een tent. Onlangs heeft het Kremlin toegegeven dat de landelijke sterftecijfers niet klopten, maar drie keer zo hoog waren. De autoriteiten in Moermansk, gouverneur Tsjibis voorop, houden er kennelijk hun eigen standpunten op na.

Dit artikel is eerder verschenen in de nieuwsbrief van de Stedenband Groningen-Moermansk. Voor meer informatie: www.groningenmoermansk.nl

Bronnen